| ***KOLESTROL DÜŞMANI BESİNLER***.... Derleme:Hüsem ERKAYA
Orman Mühendisi. *KOLESTROL NEDİR...??? Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar, kaslar, karaciğer başta olmak üzere tüm vücutta yaygın olarak bulunur. Vücut kolesterolü kullanarak hormon (kortizon, seks hormonu....), D vitamini ve yağları sindiren safra asitlerini üretir. Bu işlemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunması yeterlidir. Eğer kanda fazla miktarda kolesterol varsa bu kan damarlarında birikir ve kan damarlarının sertleşmesine, daralmasına (arteriyoskleroz) yol açar. Arteriyosklerozda damar duvarında biriken tek madde kolesterol değildir; akyuvarlar, kan pıhtısı, kalsiyum... gibi maddeler de birikir. Toplumda arteriyoskleroz için damar sertliği, damar kireçlenmesi gibi ifadeler de kullanılmaktadır.Damarlar tüm vücutta yaygın olarak bulunur ve kalp, beyin, böbrek... gibi organlara kan taşıyarak bu organların görev yapmasını sağlar. Kolesterol hangi organın damarında birikirse o organa ait hastalıklar ortaya çıkar. Örneğin; kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterler) kolesterol birikimi olursa göğüs ağrısı, kalp krizi gibi sorunlar oluşur. Böbrek damarlarında kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliğine yol açabilir. *İyi kolesterol-Kötü kolesterol... Kolesterol, yağımsı bir maddedir. Normal koşullarda, yağ suyun içinde çözünmez. Kolesterol de su özelliklerini taşıyan kanda normal koşullarda çözünmez. Kolesterol, kanda çözünmesi ve taşınması için karaciğerde bir protein ile birleştirilir (paket edilir). Bu kolesterol ile protein birleşimine lipoprotein adı verilir. Değişik tipte lipoproteinler vardır:1.LDL (low density lipoprotein, düşük yoğunluklu lipoprotein): Kötü huylu kolesteroldür.2.HDL (high density lipoprotein, yüksek yoğunluklu lipoprotein): İyi huylu kolesteroldür.HDL ve LDL kolesterolden başka lipoproteinler de vardır.
Yağ metabolizması bozukluğu olan hastaların yaptırdığı diğer bir kan incelemesi de trigliserid ölçümüdür. Trigliserid de kolesterol gibi kanda çözünen bir yağdır. Kan trigliserid düzeyi ile arteriyoskleroz arasındaki ilişki kolesterol kadar belirgin değildir. *İyi kolesterol-Kötü kolesterol... Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olması hasta için risk taşır. HDL-kolesterolün düşük olması da bir risktir.
20 yaşın üzerinde Kan kolesterol düzeyi
200 mg/dl'nin altı istenilen düzeydir.
200-239 mg/dl arası sınırda yüksek'tir.
240 mg/dl'nin üstü ise yüksektir.
Kan LDL-kolesterol düzeyi
130 mg/dl'nin altı istenilen düzeydir.
130-159 mg/dl arası sınırda yüksek'tir. Kan HDL-kolesterol düzeyi
35 mg/dl'nin altı düşüktür.
Kanda Kolesterol >200 mg/dl
veya LDL-kolesterol>130 mg/dl
veya HDL-kolesterol <35>RİSK FAZLADIR
HDL-kolesterol yükseldikçe risk azalır. Ortalama HDL-kolesterol düzeyi kadında 55 mg/dl ve erkekte 45 mg/dl'dir yani kadınlar bu yönden daha şanslıdır.
--------------------------------------------
Kan trigliserid ölçümüne göre sınıflandırma
<> Normal
200-400 mg/dl ----> Sınırda yüksek
400-1000 mg/dl ----> Yüksek
> 1000 mg/dl ----> Çok yüksek
Kanda kolesterolün yüksek olması bir yağ metabolizması bozukluğudur. Yağ metabolizması bozukluğundan şüphe edilen bir hastada yapılması gereken kan alınarak öncelikle kolesterol, LDL-kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid düzeyi ölçülmesidir. Tedaviye karar vermeden önce bu değerler en az 2 kere ölçülmelidir.Tedavi düzenlenirken öncelikle LDL-kolesterol düzeyleri temel alınmalıdır. *Kolesterol niye yükselir?... Kanda kolesterol düzeyini etkileyen çok sayıda faktör vardır. Bu faktörlerin bazıları önlenebilir niteliktedir. Bunlardan bazıları:
1.Kalıtımsal Faktörler
2.Gıdalar
3.Şişmanlık
4.Stres
gibi faktörler kolesterolü ve kötü huylu kolesterolü yükseltir.Düzenli egzersiz iyi huylu kolesterolü yükseltir ve kötü huylu kolesterolü azaltır.60-65 yaşa kadar yaşla birlikte kolesterol düzeyi artar. Kadınlarda menopozdan sonra kolesterol düzeyi artar. *Kolesterol yükselmesine yol açan hastalıklar... Bazı hastalıklarda kolesterol düzeyi yükselir. Bu hastalıkları ikiye ayırarak incelemek mümkündür:
1.Kalıtsal yağ metabolizması hastalıkları
Hipotiroidi: Tiroid bezinin yetersiz çalışması.
Karaciğer hastalıkları
Nefrit: Böbreğin mikrobik olmayan iltihabi hastalıkları
Şeker hastalığı
Şişmanlık
Bazı ilaçlar
Diğer hastalıklar Kolesterolün önemi nedir?
Kalp ve damar hastalıkları Türkiye'de ve diğer ülkelerde ölüm ve kalıcı sakatlıklara yol açan yaygın sorunlardır. Türkiye'de 6 milyon kişide kan kolesterol düzeyi sınırda yüksek (200-239 mg/dl) ve 2 milyon kişide yüksektir (240 mg/dl). Gelişmiş ülkelerde ölüm nedenleri arasında kalp ve damar hastalıkları ilk sıradadır ve yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, şişmanlık gibi sorunların düzeltilmesi ile bu ölümler önlenebilir veya geciktirilebilir. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü kalp ve damar hastalıklarını 1 numaralı insanlık düşmanı ilan etmiştir.Kalp ve damar hastalıklarını kolaylaştıran faktörlere kardiyovasküler risk faktörleri adı verilir. Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olması hasta için risktir ve kolesterol yüksekliği bir kardiyovasküler risk faktörüdür. HDL-kolesterolün düşük olması da bir risktir. Bu riske sahip hastalarda kalp krizi, felç, damar tıkanması, böbrek yetmezliği gibi hastalıkların ortaya çıkma olasılığı daha fazladır.
Kardiyovasküler Risk Faktörleri
Kolesterolü yüksek hastalarda, kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve mümkünse değiştirilmesi, tedavinin temel noktalarından birisidir. Kolesterolü yüksek hastalarda, kolesterol yüksekliği dışındaki kardiyovasküler risk faktörlerine de sık rastlanır ve bu kardiyovasküler risk faktörlerinin düzeltilmesi ile kardiyovasküler kalıcı hasar ve ölüm riski kesin olarak azaltılır. Aşağıda kardiyovasküler risk faktörleri özetlenmiştir:
Hipertansiyon
Lipid (yağ) metabolizması bozukluğu, Kolesterol yüksekliği
Sigara Diyabetes mellitus (şeker hastalığı)
Şişmanlık
Fiziksel aktivite azlığı ve sedanter yaşam
Yüksek hematokrit (kanda çok fazla hücre bulunması)
Artmış trombojenik faktörler (kanı pıhtılaştıran faktörler )
İleri yaş
Erkek cinsiyet
Aile öyküsü
Tip A kişilik yapısı (mükemmeliyetçi, obsesif hırslı ve gergin kişilik)
Östrojen eksikliği
Alkol yoksunluğu (alkol bağımlılığı)
Fibrinojen yüksekliği
Ürik asit yüksekliği
Lipoprotein (a)
Belirgin beyin, kalp, böbrek veya damar hastalığı
Hipertansiyon, her yaş, cins, ırk için önemli bir kardiyovasküler risk faktörüdür ve hem büyük hem küçük tansiyonun yükseldikçe kardiyovasküler risk artmaktadır. Hipertansiyon tedavisi ile kardiyovasküler risk azalmaktadır.
Lipid (yağ) metabolizması bozuklukları, majör ve düzeltilebilir kardiyovasküler risk faktörlerinden birisidir. Yapılan tüm büyük çalışmalarda serum kolesterol düzeyi ile kardiyovasküler risk arasındaki ilişki gösterilmiştir. HDL-kolesterolün düşüklüğü de bir kardiyovasküler risk faktörüdür. Diyetin kolesterol içeriği ile kardiyovasküler risk arasında da doğrudan ilişki vardır.
Şişmanlık ile koroner arter hastalığı arasındaki ilişki birçok çalışmada gösterilmiştir. Ancak şişman hastalarda, hipertansiyon, fiziksel aktivite azlığı, diyabetes mellitus (şeker hastalığı) ve lipid metabolizması gibi diğer kardiyovasküler risk faktörlerine da daha sık rastlanır ve bu kardiyovasküler risk faktörler, şişmanlığın bağımsız etkisini maskeleyebilir.
Günümüzde şişmanlık tanım ve sınıflandırmasında beden kitle indeksi kullanılmaktadır.Beden kitle indeksi=Beden ağırlığı(kg)/Boy(m)2 formülü ile hesaplanır.Örneğin vücut ağırlığı 85 kg, boyu 1.74 m olan bir insanda;Beden kitle indeksi=85/1.74x1.74=28'dir.Beden kitle indeksine göre kilo durumu aşağıda özetlenmiştir.<18.5>40 Tehlikeli şişmanYukarıdaki örnekteki kişi gürbüzdür.
Yüksek kolesterolün vücuda verdiği zararlar
Kanda aşırı miktarda bulunan kolesterol yavaş yavaş (yıllar içinde) damar duvarında birikir. Bu birikim sonucu o damarda daralma, tıkanma ortaya çıkar. Bu durum bir su borusunda pisliklerin birikmesine benzetilebilir. Kolesterol hangi damarda birikmişse o damarla ilişkili sorunlar ve hastalıklar ortaya çıkar.Kolesterol yüksekliğinde belirti ve bulgular çoğu zaman ani kolesterol yükselmesine bağlı değildir, uzun süreli kolesterol yüksekliğinin damar duvarında kolesterol birikmesine yol açmasının sonucudur. Yani kolesterolünüz şu andaki değerinin 2-3 katına yükselse ve 3-4 saat yüksek kalsa size bir zararı olmaz. Asıl sorun sizde daha önce uzun süreli kolesterol yüksekliği olmasıdır.Kalbi besleyen damarlarda (koroner arter) kolesterol birikimi bu damarlarda tıkanma ve daralmanın sonucu göğüs ağrısı, kalp krizi ve kalp yetmezliği gibi sorunlara neden olur. Bunların sonucu hasta koroner by pass ameliyatı (cerrahi olarak darlığın ortadan kaldırılması) veya anjiyoplasti (balonla daralmış koroner arterin genişletilmesi) işlemine ihtiyaç duyabilir.Beyini besleyen boyun damarlarında kolesterol birikimi olması felçlere, konuşma bozukluklarına, dengesiz yürümeye, bilinç kaybına yol açar.Böbrek damarlarında kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliğine yol açabilir.Ana atardamarda (aort) kolesterol birikimi de tehlikelidir. Buradan kopan kolesterol birikintileri daha küçük damarları tıkayarak çok değişik sorunlara yol açabilirler: Bağırsağı besleyen damarları tıkayarak bağırsak ölümüne, göz damarlarını tıkayarak körlüğe, bacak damarlarını tıkayarak gangrene... yol açabilirler.
Kolesterol yüksekliğine bağlı sorunlar ortaya çıktığı zaman hasta geç kalmış olabilir; bu nedenle kolesterol yüksekliğini önlemek, yükselmişse düşürmek çok önemlidir. |
|
| | | ***KOLESTROL DÜŞMANI BESİNLER***.... *Kollestrol Hakkinda.... Kolesterol, hayvansal kaynaklı besinlerin bünyesinde bulunmaktadır ve vücudumuzda karaciğerimiz tarafından üretilebilen yağ benzeri bir maddedir. Kanda kolesterol seviyesi yükseldiğinde damarların içine yapışıp plaklar oluşturur ki bu da kalp için tehlike alarmı verilmesine yol açar.
Dengeli olmalıdır...
Bir de kafamızı karıştıran iyi huylu kolesterol (HDL kolesterol) ve kötü huylu kolesterol (LDL kolesterol) terimleri vardır. İyi huylu kolesterol; kolesterolün damar ve dokularda birikmesini engeller, dışarı atılmasını sağlar. Kötü huylu kolesterol ise tam tersi plaklar şeklinde birikmesine yardımcı olur. İyi huylu ve kötü huylu kolesterolün vücudumuzda dengede olması gerekir. İyi huylu kolesterolün düşük olması kişiler için risk faktörü oluşturur. Ailesel olarak bu riske sahip kişilerde kalp krizi, damar tıkanıkları ve kalp yetmezliği gibi hastalıların ortaya çıkmasına yol açar. Bu noktada ailenizde kolesterol sorunu varsa mutlaka sağlıklı beslenmeye özen göstermeniz, sigara içmemeniz ve spor yapmanız gerekir ki bu riskten uzaklaşabilesiniz.
Yağlara dikkat!
Kan değerlerimiz de kolesterolün yükselmesine önemli ölçüde neden olur. Başta ailesel faktörler, beslenme alışkanlıkları, stres düzeyi bu değerlerin olumsuz yönde yükselmesini etkiler. Diyet sırasında kullanılan yağlar da önem kazanır. Doymuş yağ dediğimiz hayvansal yağların tüketiminin kaldırılması, damarları tıkayıcı özelliği nedeni ile margarin kullanımının olmaması, zeytinyağ-fındık yağı ile ayçiçeğimısır özü-soya yağlarından birinin karışım halinde kullanılması iyi huylu kolesterol-kötü huylu kolesterol seviyesini dengeler. Basından...Basından...Seçmeler... ***KOLESTROL DÜŞMANI BESİNLER***.... Siyah çikolata olarak da bilinen bitter çikolata, sütlü çikolataya göre 3 kat daha fazla vücuda yararlı antioksidan içeriyor. Bu antioksidanlar, kan pıhtılarının birbirine yapışarak büyümesini engelliyor ve damarlarda tıkanıklığı önlüyor.
CEVİZ-BADEM-FINDIK
E vitamini, magnezyum ve bakır içeren ceviz ve badem kalp sağlığının en önemli koruyucularından. Omega 3 açısından da zengin olan ceviz ve badem kalorili besinler oldukları için doktorlar bunları salataya ya da yoğurda karıştırarak az miktarda yemeyi tavsiye ediyor.
YAĞLI BALIKLAR
Somon, ton ve sardalye gibi balıklarda bolca bulunan omega 3 yağ asitleri kötü kolesterolü düşürüyor.
SOYA
Et ve peynir gibi hayvansal ürünlere alternatif olarak gösterilen soya, vücuttaki kolesterole dönüşen doymuş yağ oranını azaltıyor.
ELMA
C vitamini ve lifli proteinler içeren elma bir ay boyunca her gün iki adet yendiğinde, HDL (iyi kolesterol) seviyesi artmaya, LDL (kötü kolesterol) seviyesi ise düşmeye başlıyor. KOLESTROL DÜŞMANI BESİNLER FASÜLYE
En fazla lif içeren besinlerden olan fasülye günde bir tabak yendiğinde kolesterolü 6 haftada yüzde 10 düşürüyor.
YULAFLI BESİNLER
Yulaflı besinlerde bolca bulunan lifler, ince bağırsakta kolesterol moleküllerine yapışarak, kolesterolün kana karışmasına fırsat bırakmadan, doğal yollarla vücuttan atılmasını sağlıyor.
PORTAKAL
Vitamin zengini portakal ve diğer turunçgiller, içerdikleri flavonoid adlı antioksidanlar sayesinde kalp ve atardamarların zarar görmesini önlediği gibi kolesterolü düşürüp, mide ve yemek borusundaki kanser riskini de azaltıyor.
SARIMSAK
Günde 3 diş sarımsak, kolesterol parçacıklarının atardamar duvarlarına yapışmasını önleyerek buralarda plaka oluşmasını engelliyor. *Biberiyeli Çay (Kollestrol-Tansiyon İçin)... Yüksek Tansiyonda Kalp damar rahatsızlıklarında Kandaki yağlanmayı önler.Kan şekerini dengeler.Kalp ritmini düzenler.Sinirsel kalp çarpıntılarını önler.
KULANIM ŞEKLİ:Yemeklerden 20dk önce 3 öğün aç karnına 1 tatlı kaşığı alınması tavsiye edlir. Kollestrolü doğal yolla düşürün
 İşte kolesterolü doğal yolla düşüren bitki ve sebzeler:
-------------------------------------------
Keten tohumu yağı, ceviz, fındık, zeytin, soya ürünleri, kırmızı biber, sarımsak, soğan, havuç, enginar, brokoli, domates, maydanoz, limon, elma, greyfurt,portakal, limon ve tahılların, kalp-damar hastalıklarına yol açan kolesterolün düşürülmesinde faydalı olduğu bildirildi.
-------------------------------------------
Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Utku Çopur, fazlası damar sertliği ve tıkanıklığına neden olan kolesterolün vücutta hormon, D vitamini ve yağları sindiren safra asitlerinin üretiminde kullanıldığını söyledi. Diyette posalı besinlere bol miktarda yer verilmesi, meyve-sebzenin daha çok tüketilmesi ve kızartmalardan uzak durulmasının önemine işaret eden Çopur, yulaf, arpa ve pirinç kabuğunda bulunan posanın, karaciğerde kolesterol sentezini engelleyerek, kan kolesterolünün düşürülmesinde etkili olduğunun kanıtlandığını vurguladı. Kolesterole karşı kuru fasulye!...  Milli yiyeceğimizin meğer ne çok marifeti varmış da bilmiyormuşuz.
Ekim ayını kolesterole karşı bilgilendirme kampanyalarına ayıran ABD'deki Diyetisyenler Birliği, kuru fasulyenin kolesterol düşürücü özelliğini anlatan bir rehber hazırladı.
Rehberde, haftada üç porsiyon kuru fasulye yemenin kolesterol düzeyini düşürdüğü belirtiliyor. Arizona Üniversitesi'nin araştırması, kuru fasulyenin düzenli yenmesinin, vücuttaki kolesterolü yüzde 8 oranında azalttığını ortaya koydu. Toronto Üniversitesi'nin yaptığı bir diğer araştırmada ise bu etkinin yüzde 30'lara ulaştığı bulgulandı. | |
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder